Gidrometeorologik jarayonlarni matematik modellash bo'limi (GJMMB)
Fundamental tadqiqotlar
- Mexanika va termodinamika sohasida ko'pfazali va ko'pkomponentli muhitda nazariy va
amaliy tadqiqotlar;
- Radiatsion oqimlar sohasida ko'pfazali va ko'pkomponentli muhitda nazariy va amaliy
tadqiqotla;
- Atmosferada suzib yuruvchi aerozollar muammolari (bulut, tumanlar, mineral zarrachalar);
- Tabiiy hodisalarda stoxastik-determinirlangan metematik modellar (atmosfera, daryolar va b.);
- O'simliklar va hayvonotni funksional tavsiflashda biokibernetik prinsiplar va ulardan foydalanish;
- Geteorogen muhitda bug'lanish (tuproq, qor, tolali materiallar).
Ishlab chiqish
- Tog' daryolari oqimini matematik modellashtirish jarayoni. Oqimni gidrograf hisobi;
- Tuproq - ko'pfazali va ko'pkomponentli muhitdir. Faza miqdorining oqimi ularning
fazalari orasidagi issiqlik almashinuv va impulsi. To'yingan bug' hajmining hisobi, "suv-
muz"ning fazali harakatlar muvozanatining fazaga o'tish jadalligining hisobi. Yutiluvchan
potensiallar hisobi (karkasli, meniskli, osmatikli). Yer osti suvlari va aeratsiya muhiti
orasida namlik almashinuvining hisobi. Aeratsiya muhitida namlikni bir me'yorda tarqatish;
- Tog' daryolarining maksimal sarflanishi. Maksimal eriganlik hisobi. Aralashtirilgan
maksimal sarflanishning (erigan va yomg'ir suvlari) hisobi. Selli va yorib o'tilgan suvning
maksimal sarflanishining hisobi.
Konsaiting
Erigan, yomg'irli va aralashgan suvlarning maksimal sarflanish hisobi bo'yicha metodik qo'llanmalar nashr etilgan va ishlab chiqarilgan.
Ushbu hodisalar matematik modellarga asoslanib, tezkor nazariyada gidroprognoz uslublarida tog' daryo oqimlarining prognozi amalga oshirilgan.
Dastgohlar va dasturlarni ta'minlash
Bo'limda uchta SHEHM va skaner mavjud.
|